Мәшекеңнің өзі хатқа жазып кеткеніндей, оның жеті-сегіз жасынан бас-тап ауыз әдебиеті мен фольклор үлгілерін қағазға түсіре бастағандығы белгілі. Ерте бастан білімге, сауат ашуға бой ұрған. Тоғыз жасында «Ер Тарғын», «Қозы Көрпеш-Баян сұлу» лиро-эпос дастандарын жатқа айтқан. Қара өлең, қайым өлең, жар-жар, шешендік сөздердің неше алуан түрлерін жастайынан жаттап өскен ақын он бес жасынан өзі де өлең жаза бастаған. Оның ақындығымен қатар асқан әулиелігі де аңыздай болып, ел арасына кеңінен тараған. Және бір ғажабы, Мәшекең жалаң ақындықпен, не ел арасындағы ауыз әдебиетінің жауһарларын жинаумен ғана шектелмеген. Оның қарымы кең, құлашы үлкен, қазақ даласының кеңдігімен сәйкес келетін ой ағымдары, аспан әлемі, жан-жануарлар дүниесі, далалық медицина, салт-дәстүр, адамның мінез-құлқы, жүріс-тұрыс ерекшелігі, қазақтың шығу тарихы, көшпенділік… бір сөзбен түйіндегенде, ол сана сүзгісінен өткізген ой-пікірлерін кез келген жерде елеусіз қалдырмаған. Сірә, Мәшекеңнің «Он бесте шабыттандым жүйрік атша, Кеудеме өлең толды сызған хатша…» деуі бекер айтылмаса керек. Ақын он бес жастан кейінгі өмірінің бәрін өлеңмен сөйлеген. Өзінің ерекше дүниетанымын, адамдармен қарым-қатынасын, нені сүйіп нені жек көретіндігін, кімнен үйреніп, кімнен жиренетіндігін де қағаз бетіне түсіруден жалықпаған. Толысып, ел көріп, жер көріп, көкірегіне біраз дүние жинақтаған ақын былайғы өмірінің әрбір күнін жазусыз өткізбеген деген де шындық бар. жалғасы »

(Соңы. Басы өткен нөмірде)

– Парсы, араб, ағылшын, түрік, өзбек, ұйғыр, түркімен, әзірбайжан тілін білесіз. Көне парсы тілінде оқуда қиындықтар болды ма?
– «Тарихи Рашидидің» қолжазба нұсқаларын, соған қатысты зерттеулерді сегіз мемлекеттен бес жыл бойы жинадым. Одан кейін барып, ішіне ендім. Ерекшелігі барлық жұмысымды түпнұсқадан жасадым, парсы тілінде болса парсы тілінде, шағатай тіліндегісін шағатай тілінде, өзбекшесін өзбек тілінде. Әуелі сөздіктер дайындап алдым. «Парсыша-қазақша сөздік» осы тұста жазылды. Сөздік бар, бірақ қазақшасы жоқ, тек парсыша-орысша ғана. Сөйтіп, 30 мыңға жуық сөзді қамтыған парсыша-қазақша, қазақша-парсыша сөздік жаздым. Әрі парсы тілін үйренушіге тілашар есепті бұл. Абай, Шәкәрім, Бекет ата жайлы парсыша мәтін берем, соны қазақшаға аудару керек. Құндылығы сонда. Бұл – тәуелсіздіктің жемісі. Әрбір ғалым өз саласында мемлекетшілдік, ұлтшылдық міндетін адал атқаруы керек деп ойлаймын. жалғасы »

– Төл тарихымызға қатысты тың дерек-мағлұматтың ізін Шын-Машын мен Қытай, Үндістаннан табамыз деп жүрсіз…
–Қазақтың түркілік дәуірінен сыр шертетін қолжазбаны түпнұсқадан оқу арқылы тарихты зерттеуде кенже қалып отырмыз. Ресейдің шығыстанушы ғалымдары бізге қарағанда көш ілгері. Олардың дерек жинаудағы ұқыптылығы таңғалдырады. Ертеде саудагеріне дейін әрбір кітаптың құнын білген ғой. Саудалап, бұлдап, қадір-қасиетін біліп, ұстап жүрген. Кітаптың қадір-қасиетіне жету – отырықшылық мәдениетке ерте бейімделудің арқасы. Көшпенді өмірдің де жақсы жағы бар. ХVII-XVIII ғасырларда әбден орнығып, қалалық мәдениетті бойымызға сіңіруіміз қажет еді, сол кезде көптеген деректер қолымызда болды. Соларды ұстап қалар едік. жалғасы »